Standardowe rozliczenie wygląda tak: przedsiębiorstwo wodociągowe przyjmuje, że cała pobrana woda trafia z powrotem do kanalizacji, i nalicza opłatę za wodę oraz za ścieki. W przypadku podlewania trawnika to założenie jest po prostu nieprawdziwe — woda wsiąka w grunt i nigdy nie trafia do sieci kanalizacyjnej.

Rozwiązaniem jest dodatkowy wodomierz ogrodowy (podlicznik), rejestrujący wyłącznie wodę zużytą na cele podlewania. Objętość zmierzona przez ten licznik jest odejmowana od ilości ścieków, za które wspólnota płaci.

Jak to załatwić formalnie?

• Wniosek do przedsiębiorstwa wodociągowego — np. do MPWiK — o wydanie warunków montażu wodomierza do celów ogrodowych. To przedsiębiorstwo określa wymagania techniczne i sposób odbioru.
• Montaż zgodny z warunkami — wodomierz musi mieć aktualną legalizację i być zamontowany w sposób umożliwiający plombowanie oraz odczyt.
• Odbiór i zaplombowanie przez przedsiębiorstwo — bez tego licznik nie będzie uwzględniany w rozliczeniach.
• Aneks do umowy określający zasady rozliczania wody bezpowrotnie zużytej.
• Pilnowanie legalizacji — wodomierze mają określony okres ważności cechy legalizacyjnej. Po jego upływie przedsiębiorstwo może przestać uwzględniać wskazania, a wspólnota wraca do płacenia za ścieki.

Przy niewielkich powierzchniach zieleni albo tam, gdzie wspólnota nie zdecydowała jeszcze o większej inwestycji, podlewanie ręczne jest w pełni sensownym rozwiązaniem. Warto jednak zrobić to porządnie, bo różnica między dobrze a źle zorganizowanym podlewaniem z węża to zarówno pieniądze, jak i kondycja trawnika.

Na co zwrócić uwagę

• Rozmieszczenie punktów czerpalnych — zawory ogrodowe rozmieszczone tak, by wąż o standardowej długości sięgał wszędzie. Ciągnięcie pięćdziesięciu metrów węża przez cały teren kończy się tym, że dalsze fragmenty trawnika po prostu nie są podlewane.
• Zawory zamykane i zabezpieczone — punkt czerpalny bez zabezpieczenia to zaproszenie do korzystania z wody wspólnoty do mycia samochodów. Prosty zamykany kluczem zawór eliminuje problem.
• Odwodnienie na zimę — zawory przy elewacji i instalacja w części nieogrzewanej muszą być odwodnione przed mrozami. Rozsadzona rura kosztuje wielokrotnie więcej niż jesienne odwodnienie.
• Pora podlewania — wcześnie rano lub po zmierzchu. Podlewanie w pełnym słońcu oznacza, że znaczna część wody wyparowuje, zanim dotrze do korzeni, a krople na liściach działają jak soczewki i przypalają trawę.
• Rzadziej, ale obficiej — codzienne skrapianie powierzchni wytwarza płytki system korzeniowy. Solidne podlanie dwa–trzy razy w tygodniu daje trawnik znacznie odporniejszy na suszę.
• Zapis w umowie z firmą utrzymującą zieleń — kto podlewa, jak często i w jakich godzinach. Bez tego zawsze okazuje się, że „to nie należało do zakresu”.

Wadą tego wariantu jest zależność od dyspozycyjności ludzi. W lipcowe upały trawnik trzeba podlewać regularnie, także w weekendy — a to najczęstszy moment, w którym system oparty na dobrej woli przestaje działać.

Przy większych powierzchniach zieleni system automatyczny przestaje być luksusem, a staje się rozwiązaniem tańszym w eksploatacji: podlewa o właściwej porze, dokładnie odmierzoną ilością wody i bez udziału człowieka.

Co powinien zawierać dobry projekt

• Podział na sekcje — trawnik, rabaty i żywopłoty mają różne potrzeby wodne i nie powinny być podlewane tak samo. Sekcje dobiera się też do wydajności przyłącza, żeby ciśnienie było wystarczające.
• Dobór zraszaczy — rotacyjne na duże powierzchnie, statyczne na wąskie pasy, linia kroplująca na rabaty i krzewy. Źle dobrany zraszacz oznacza albo suche fragmenty trawnika, albo wodę lejącą się na chodnik.
• Sprawdzenie ciśnienia i wydajności przyłącza — najczęstszy błąd tanich projektów: system zaprojektowany na parametry, których instalacja w budynku nigdy nie osiągnie.
• Sterownik z realnym harmonogramem — z podziałem na sekcje i możliwością ustawienia różnych czasów podlewania.
• Studzienki odwadniające i zawory spustowe — system musi dać się przygotować do zimy. To przesądza o jego żywotności.
• Dokumentacja powykonawcza — mapa przebiegu rur i lokalizacji skrzynek. Bez niej pierwsze prace ziemne na terenie kończą się przerwaną instalacją.

Czujnik deszczu — koniecznie przewodowy

To element, na którym najczęściej oszczędza się przy wycenie, a który decyduje o tym, czy system faktycznie oszczędza wodę. Czujnik deszczu blokuje podlewanie, gdy opady już nawodniły grunt — bez niego zraszacze pracują w strugach deszczu, a mieszkańcy słusznie pytają, kto za to płaci.

To punkt, o którym nie pisze się w ofertach firm ogrodniczych, a który w praktyce decyduje o tym, czy nawodnienie działa dobrze przez cały sezon.

Systemy nawodnienia pracują nocą lub wczesnym rankiem — i słusznie, bo wtedy parowanie jest najmniejsze. Skutek uboczny jest jednak taki, że nikt z obsługi nigdy nie widzi ich w działaniu. Zarządca ani firma ogrodnicza nie są na osiedlu o trzeciej w nocy.

Dlaczego kontrola „w dzień” niewiele daje

Sprawdzenie systemu w ciągu dnia pokazuje tylko, że sekcje się załączają. Nie pokazuje, jak system zachowuje się podczas realnego cyklu: czy któryś zraszacz nie obrócił się i nie leje na elewację albo chodnik, czy nie doszło do przebicia rury, czy jedna z sekcji nie została pominięta, czy ciśnienie w nocy — gdy zużycie wody w budynku jest inne — wystarcza do prawidłowej pracy.

Do tego dochodzi rzecz banalna: między poranną kontrolą a wieczornym cyklem mija kilkanaście godzin, w czasie których wiele może się zmienić — ktoś przejedzie po zraszaczu, dziecko przestawi głowicę, firma sprzątająca coś uszkodzi.

Ta współpraca nie jest przerzucaniem obowiązków na właścicieli. To wykorzystanie faktu, że w budynku mieszka kilkadziesiąt osób obecnych na miejscu przez całą dobę — a zarządca i ogrodnik są tam kilka godzin w tygodniu. Jedno zgłoszenie o przebitej rurze potrafi zaoszczędzić wspólnocie kilkadziesiąt metrów sześciennych wody, zanim ktokolwiek zauważy problem na fakturze.